(Sách) Óc sáng suốt, cuốn sách giúp bạn luyện tập môn công phu rèn luyện tinh thần

Người xưa có nói: “Một thân thể không đau, một tinh thần không loạn, đó là chân hạnh phúc của con người.” Cụ Thu Giang Nguyễn Duy Cần đã khởi đầu cuốn sách Óc Sáng Suốt như vậy đó.

Quả là một sự thật đơn giản nhưng hiển nhiên, phàm là con người nếu không có một sức khỏe tốt, một cơ thể lành lặn và khỏe mạnh thì không dễ để sống được hạnh phúc trong cuộc đời.

Nhưng nếu đã có một cơ thể tốt rồi nhưng sức khỏe tinh thần không tốt, lúc nào cũng bị áp lực, căng thẳng, mệt mỏi tinh thần, buồn bực, khó chịu, thì làm sao người đó được gọi là hạnh phúc nhỉ. Đối với con người mà chỉ có một điều kiện vật chất thôi thì không đủ.

Cơ thể hay tinh thần, cả hai đều bị chi phối bởi quy luật tự nhiên: phàm cái gì không được luyện tập và hoạt động thì cái đó sẽ trở nên kém cỏi và hư hỏng, hãy nhìn vào các cơ quan thể lý mà xem, nếu mắt không luyện thì mắt sẽ kém, nếu tay không luyện thì tay sẽ yếu.

Khối óc của chúng ta cũng thế thôi, nếu nó không được luyện tập, nhất là không hoạt động, thì lâu ngày nó sẽ thành ra hư hoại và đờ đẫn, điều này là không sai.

Sách Óc sáng suốt được cụ Thu Giang Nguyên Duy Cần viết ra với mục đích như thế, đây là tinh hoa của rất nhiều bộ sách về phép huấn luyện trí não của các bực vĩ nhân – hiền triết Đông Tây và cả kinh nghiệm đúc kết của cụ trong thời gian tự học. Do vậy, Óc sáng suốt là cuốn sách nhắm vào thực tiễn hơn là lý thuyết suông.

Trong sách Óc sáng suốt có gì

Óc sáng suốt là cuốn sách nằm trong BỘ SÁCH TỰ HỌC của tác giả Thu Giang Nguyễn Duy Cần nên nếu bạn muốn phát triển khả năng tự học của mình thì đây là cuốn sách rất cần thiết cho bạn để khám phá.

Cuốn sách này được chia làm 6 chương, gồm 179 trang, sách được xuất bản đầu tiên vào năm 1952, thuộc thể loại sách HỌC LÀM NGƯỜI lúc bấy giờ, đến năm 2022 thì sách đã được in tái bản lần thứ 22.

Trong chương thứ nhất, cụ Nguyễn Duy Cần đã dành ra hẳn 4 trang để diễn giải cho người đọc về định nghĩa của tư tưởng, tại sao lại là tư tưởng, bởi theo cụ để có một bộ óc sáng suốt thì tư tưởng phải đúng đắn, có trật tự và có cả một trí nhớ trung thành nữa.

Những chương tiếp theo, cụ Nguyễn Duy Cần đã chia môn công phu huấn luyện tinh thần làm năm phần, được sắp xếp theo thứ tự như sau:

Chương 2: Thuật quan sát

Chương 3: Thuật tập trung tinh thần

Chương 4: Thuật tư tưởng

Chương 5: Thuật tổ chức tư tưởng

Chương 6: Thuật nhớ lâu

Chỉ cần thực hành những điều đơn giản này từng ngày thì cũng đã có thể giúp bạn đào tạo cho mình một khối óc sáng suốt rồi, nhưng nếu không đạt đến trình độ thượng thừa như thế, thì ít ra công phu này cũng sẽ giúp trí óc bạn không còn bị mù mờ như xưa nữa.

Hiểu về định nghĩa – Chương 1 của sách

Cụ Nguyễn Duy Cần đã dành 15 trang của sách để giúp chúng ta hiểu một cách cơ bản nhất về tư tưởng. Trong đó, cụ đã chỉ ra ba loại tư tưởng:

• Tư tưởng bông lông
• Tư tưởng dùng để chỉ vào “những sự vật ở ngoài nhận thức của giác quan”
• Lối tư tưởng “chỉ nhân suông một ý kiến mà không tìm coi nó có cơ sở hay bằng cứ chắc chắn nào không”

Và tư tưởng tốt nhất là “tư tưởng chính đính”.

Thế thì để rèn luyện “tư tưởng chính đính” thì cần phải ĐIÊU LUYỆN TINH THẦN. Cụ cũng đã giành ra 10 trang để phân tích về vấn đề này.

Cuối cùng thì cụ đúc kết rằng, muốn có một tư tưởng đúng đắn, một tinh thần độc lập, tự do thì phải giải phóng ra khỏi ba xiềng xích:

• Những cảm giác hoang mang loạn tạp bên ngoài;
• Những dục vọng hỗn độn bên trong;
• Những danh từ “hữu danh vô thực”.

Chương 2 là nội dung chủ đạo của cuốn sách – Rèn luyện thuật quan sát

Tập quan sát là mở cửa cho con đường tiến hóa của trí thức, nghĩa là không ỷ lại vào ai cả, bất kỳ là sách vở hay kinh điển nào. Chúng ta phải có bổn phận xem xét và hiểu biết sự vật bằng những giác quan và óc suy nghiệm của bản thân.

Chúng ta đa phần không quan sát được là vì tinh thần quá tản mát hoặc vì tập trung thái quá vào một ý tưởng nào đó, bằng cách nhận biết hai điều này, chúng ta có thể bắt đầu chú ý tập luyện cho mình sự quan sát.

Ở trang thứ 45, cụ đã hướng dẫn người đọc 4 loại phương pháp quan sát, chúng ta có thể chọn 1 trong 4 loại sau để thi hành tập quan sát:

1. Quan sát vật bên ngoài, tìm ra tính chất của nó.
2. Quan sát tư tưởng và tình cảm bên trong nội tâm của ta.
3. Quan sát và tìm ra sự giống nhau và khác nhau giữa các sự vật.
4. Quan sát và tìm ra quy trình nhân quả của một hiện tượng, điều gì xảy ra thì cũng là quả của một hay nhiều nguyên nhân nào trước đó.

Rõ ràng, quan sát ở đây không chỉ là quan sát một chiều, mà chúng ta phải biết cách để tập luyện quan sát đa chiều, quan sát sự vật bên ngoài, quan sát luôn cả tinh thần bên trong chúng ta nữa, quan sát trên, quan sát dưới, quan sát tới lui vài lần một ý tưởng nào đó của mình.

Đúc kết lại, quan sát tức là biết lựa chọn những cảm giác nào có ích cho ta, những cái vô ích đều phải biết bỏ ra ngoài vòng trí thức.

Thuật tập trung tinh thần – Đây là chương 3

Câu châm ngôn thiết yếu của thuật quan sát: Chỉ làm một việc thôi, và làm cho tận tình. Câu này cho chúng ta thấy, để quan sát được tinh vi là nhờ khéo biết tập trung tinh thần.

Tập trung tinh thần là khi chúng ta để hết tâm tư, tình cảm vào một sự việc hay vật gì đó. Ngoài sự vật, sự việc ấy, ta không để ý đến việc gì khác nữa cả. Khi làm việc thì chỉ làm một việc thôi và làm cho tận tình.

Bạn biết con cá măng chứ (cá brochet ấy), chúng ta phải bắt chước theo tinh thần của nó. Mỗi khi đuổi theo một con mồi nào đó, dẫu có gặp con mồi khác dễ bắt hơn, nó cũng bỏ qua và chỉ theo cho bằng được con mồi của nó thôi.

Đối với tinh thần cũng thế, sự chú ý cần phải có mục đích rõ rệt, bởi nếu ta phân chia nó ra, tinh thần ta sẽ tản mát, sẽ bị lơ là. Do vậy, bất cứ làm việc gì, chuyên tâm chú ý là then chốt của thành công.

Nền tảng cốt lõi của chú ý tập trung tinh thần là sự hứng thú, có hứng thú thì sự chú ý của ta mới mạnh mẽ và lâu dài được.

Nhưng rõ ràng như ban ngày rằng, có nhiều việc làm đối với chúng ta chẳng có chút quyến rũ gì cả, và để có thể chú ý được với nó, chúng ta phải tạo cho nó một sự hứng thú. Trong việc này, chúng ta phải sử dụng khả năng tưởng tượng một cách rõ rệt, không chỉ suy nghĩ thoáng qua mà ra được đâu.

Giả sử rằng bạn không thích nấu ăn, nhưng hãy tưởng tượng, người ta khen bạn nấu ăn ngon như thế nào, người ta ăn một cách thích thú từng món ăn của bạn, thì ngây lập tức là bạn có hứng thú ngay.

Rèn luyện óc sáng suốt không thể thiếu khả năng tưởng tượng – Chương 4

Người ta nói: “Trí tưởng tượng thống trị thế gian”. Thật đúng như vậy. Mối liên hệ của nó với tinh thần của ta cũng rất chặt chẽ.

Trí tưởng tượng thì lợi rất to, mà hại cũng không nhỏ. Nếu ta khéo dùng nó, khéo huấn luyện nó, đổi cái hại của nó thành ra cái lợi thì nó sẽ là một phụ tá rất quý báu của tinh thần ta.

Muốn phát huy được hết sức mạnh của trí tưởng tượng, chúng ta phải để nó hoạt động một cách tự nhiên, nhưng chúng ta cũng phải luôn luôn để cho lý trí “cầm cương con tuần mã này” mới được.

Để có thể rèn luyện được trí tưởng tượng, cụ Thu Giang Nguyễn Duy Cần đã hướng dẫn người đọc 3 cách thật sự hữu hiệu, một trong 3 cách đó là phải có óc tìm tòi, vậy làm sao để có được óc tìm tòi?

1. Phải xem xét, quan sát sự vậy đủ cả mọi phương diện, quan sát một cách đa chiều nhất có thể.
2. Phải tìm cách thay đổi, tô điểm công việc mình làm cho thêm hay, thêm đẹp thay vì cứ cúi đầu bắt chước kẻ khác.
3. Đừng bao giờ để ý một việc gì mà không tìm ra nguyên nhân của nó.
4. Phải biết kinh ngạc đối với những điều gì mình không hiểu.

Phát triển một tư tưởng một cách có tổ chức – Nội dung của chương 5

Để hướng đến một sự trật tự trong tư tưởng, chúng ta cần hướng đến lối tư tưởng theo lý luận, là tư tưởng có liên lạc, có so sánh, có phân bi chỗ giống nhau và khác nhau của các sự vật, nghĩa là tư tưởng có phán đoán.

Càng thấy được nhiều mối liên lạc giữa các sự vật, thì lúc đó, tư tưởng của ta sẽ càng dồi dào.

Tại trang 165, cụ Thu Giang Nguyễn Duy Cần đã bày ra bí quyết để rèn luyện cho mình một tư tưởng có tổ chức. Cụ đã nêu ra 9 loại bí quyết mà chúng ta cần phải thi hành mỗi ngày để làm trật tự tư tưởng cho bản thân.

Một trong 9 bí quyết đó là: Đừng bao giờ bỏ dở một công việc gì mình đang làm. Nếu là một công việc phức tạp và lâu dài thì phải biết phân chia nó ra nhiều giai đoạn. Mỗi giai đoạn phải làm cho xong và đầy đủ.

Một bộ óc sáng suốt cũng cần có trí nhớ tốt – Chương 6 giúp sẽ luyện khả năng nhớ lâu

Trí nhớ đối với tư tưởng rất thiết yếu. Thật vậy, thử hỏi nếu thiếu trí nhớ, nói trước quên sau hoặc nhớ mơ mơ màng màng những điều mình đã định nói thì làm gì suy nghĩ cho tới nơi tới chốn được. Nếu trí nhớ không có thì lấy gì làm cơ sở cho sự phán đoán của mình.

Những phương pháp rèn luyện óc sáng suốt như: quan sát, chú ý, tổ chức tư tưởng… tất cả dùng vào một việc là giúp cho trí nhớ được dẻo dai.

Tại trang 175, cụ Thu Giang Nguyễn Duy Cần đã chỉ cho người đọc phương pháp nhớ, phương pháp này cần phải đi theo tuần tự từng giai đoạn:

1. Quan sát và chú ý thật kỹ hình thức của sự vật cần nhớ.
2. Tìm ích lợi của nó đối với mình như thế nào.
3. So sánh sự khác nhau và giống nhau giữ sự vật ấy với sự vật mà mình đã biết.
4. Tìm ra được chi tiết của nó, càng nhiều càng tốt.
5. Khái quát hóa các chi tiết và quy về một quy luật có hệ thống.
6. Sắp xếp lại sự vật ấy với những gì tương tự đã có trong ký ức của mình.

Kết luận

Đọc xong Óc sáng suốt, mình đã hiểu ra trí tượng tưởng quan trọng đến mức độ nào, mình sử dụng trí tưởng tượng một cách thường xuyên nhưng mình không hề để ý đến nó, nên sự tưởng tượng của mình cứ lộn xộn, mà sự tưởng tượng lộn xộn thì cuộc đời của mình cũng lộn xộn theo luôn.

Khi áp dụng các phương pháp trong sách Óc sáng suốt và duy trì thực hành, chắc chắn bạn sẽ có thể thay đổi được các lối mòn tư duy của bản thân, nâng cấp khả năng suy nghĩ của bạn theo cách có định hướng hơn, chứ không phải chỉ tư duy một cách hỗn độn và không có sắp xếp.

Sau khi cách tư duy của bạn đã được thông suốt, một kết quả rõ ràng là cuộc đời của bạn cũng sẽ trở nên thăng hoa và an vui hơn rất nhiều.

Hãy đọc sách rồi bạn sẽ tự trải nghiệm cho riêng mình nhé.

Nếu bạn thích bài viết này, hãy theo dõi blog của mình để thường xuyên cập nhật những bài viết hay nhất, mới nhất nhé. Cảm ơn rất nhiều. 🙂